Bristol F2b „Fighter”

Fundacja Stare Skrzydła powstała dla upamiętnienia zwycięstwa w Bitwie Warszawskiej, wielkiego męstwa i odwagi polskich żołnierzy, ich poświęcenia i daniny krwi. Ku czci bohaterskim polskim lotnikom, uczestnikom walk z bolszewickim najeźdźcą Fundacja Stare Skrzydła buduje latającą replikę samolotu Bristol F2b w barwach 10-tej Eskadry Wywiadowczej, będącego na wyposażeniu Wojsk Lotniczych RP podczas Wojny Polsko-Bolszewickiej.

Bristol F2b "Fighter", Lotnisko Lwowskie, rok 1921

Historia udziału 10-tej Eskadry Wywiadowczej w wojnie 1920 roku:

W działaniach zbrojnych pierwszej wojny światowej brali udział również Polacy powoływani przez zaborców do armii rosyjskiej, austro-węgierskiej i niemieckiej. Oddziały wojskowe złożone z Polaków formowano również we Francji. Polscy żołnierze znaleźli się także w lotnictwie tych państw i stanowili oni pierwsze kadry lotnicze w niepodległej Polsce po roku 1918. Pierwszą polską eskadrą lotniczą, która powstała jako zwarty oddział przedostała się na ziemie Niepodległej, był Polski Oddział Awiacyjny powołany 15-go października 1918 roku w Stanicy Paszkowskiej w Rosji przy 4 Dywizji Strzelców dowodzonej przez Generała Lucjana Żeligowskiego walczącej wraz z Armią Denikina przeciwko bolszewikom.

gen. Lucjan Żeligowski

Personel oddziału awiacyjnego stanowili byli oficerowie, podoficerowie i żołnierze armii carskiej. 28 października 1918 r. oddział przemianowano na Pierwszy Awiacyjny Oddział Wojsk Polskich, który przez Ukrainę i Rumunię 10 czerwca 1919 r. po kilkumiesięcznej kampanii przybył do Polski; tego dnia na lotnisku we Lwowie wylądował na jedynym posiadanym samolocie dowódca eskadry, weteran armii tureckiej ppor. pilot Ludomił Rayski. Po zakończeniu walk z Ukraińcami i oswobodzeniu Małopolski Wschodniej eskadra została przeniesiona do Brześcia nad Bugiem w celu uzupełnienia, gdzie przemianowana została na 10-tą Eskadrę Wywiadowczą.

ppor. pilot Ludomił Rayski

Rannego podczas walk z Ukraińcami dowódcę  ppor. Rayskiego 21-go sierpnia 1919 roku zastąpił ppłk. Jan Kieżun, doświadczony pilot, uczestnik walk na froncie rosyjskim i francuskim podczas Pierwszej Wojny Światowej w armii rosyjskiej i ukraińskiej.

24-go kwietnia 1920 roku przydzielona do 9-tej Dywizji Piechoty i rozlokowana na lotnisku polowym obok Mozyrza nad rzeką Prypeć. Wraz z 9-tą Dywizją Piechoty eskadra podczas ofensywy Armii Polskiej dotarła do Dniepru walcząc z cofającymi się bolszewikami. W połowie czerwca 1920 nastąpił odwrót Armii Polskiej, w tym czasie eskadra stacjonowało w pobliżu grupy sztabu gen. Władysława Sikorskiego.

ppłk. pilot Jan Kieżun

Późniejszy komendant Szkoły Pilotów w Bydgoszczy, dowódca Pułku Lotniczego w Toruniu, następnie komendant Garnizonu Stanisławów. W tym czasie eskadra stanowiła rezerwę Naczelnego Dowództwa Wojska Polskiego i przesunięta została na lotnisko Ławica pod Poznaniem wchodząc w skład frontu Wielkopolskiego. Zima 1919/1920 minęła spokojnie na szkoleniu i poznawaniu francuskich samolotów Breguet XIV A2, które eskadra otrzymała. Po wyzwoleniu Pomorza eskadrę przeniesiono do Bydgoszczy, gdzie stacjonowała w pogotowiu bojowym od lutego do kwietnia 1919 roku.

10 EW w Bydgoszczy, wiosna 1920

Pomimo ciężkich warunków polowych, braku zaopatrzenia technicznego i znaczenia zużycia samolotów rozporządzała zawsze 1 – 3 samolotami gotowymi do startu. Podczas odwrotu zajmowano szereg lotnisk, jak Kozienki, Łunice, Kożangródek, Woroniec koło Białej Podlaskiej aby 11-go lipca zatrzymać się w Brześciu nad Bugiem z jednym sprawnym samolotem. 5-go sierpnia eskadra została wycofana na Lotnisko Mokotowskie, gdzie otrzymała nowe samoloty angielskie typu Bristol F2b.

W ramach przygotowań do Bitwy Warszawskiej i kontrofensywy znad Wieprza NDWP zarządziło koncentrację eskadr lotniczych na lotniskach Warszawy-Mokotów, Siekierki, Radomia, Dęblina, Puław i Lublina. 10 EW następnego dnia po przybyciu do Warszawy jako pierwsza 6-go sierpnia przystąpiła do akcji zwalczając nacierające kolumny wojsk sowieckich w rejonie Ostrów Mazowiecka -Wyszków -Pułtusk. Najaktywniejszy okres działań lotniczych rozpoczął się od 11-go sierpnia 1920 r. Po przegrupowaniu 15-go sierpnia w związku z przeciwuderzeniem eskadra została przeniesiona do Klikawy koło Puław przy 4-tej Armii Gen. Sikorskiego prowadząc rozpoznanie obszarów Maciejowice-Garwolin-Żelechów, Stoczek Łukowski-Siedlce-Łuków, Węgrów-Sokołów-Drohiczyn i atakując uciekające w panice oddziały sowieckie. 19-tego sierpnia eskadra podążając za szybko przesuwającym się frontem przeniosła się na lotnisko w pobliżu Mińska Mazowieckiego, a 25-go sierpnia na lotnisko Biel koło Małkini. Od tego czasu zakończyły się działania pościgowe za rozbitymi oddziałami sowieckimi. Na kilka tygodni nastąpiła stabilizacja frontu.  W pierwszych dniach września eskadra przybyła do Brzeście wspomagając wojska lądowe w Bitwie nad Niemnem. 2-go października została przebazowana na lotnisko Piaski pod Słonimiem, gdzie 15-go października wykonała ostatnie loty bojowe w wojnie 1920.

16.08.1920 Lotnisko Mokotowskie, personel 1EW

Podczas Wojny Polsko-Bolszewickiej 10-ta Eskadra Wywiadowcza wykonała łącznie 167 lotów bojowych będąc w powietrzu 438 godzin latając na samolotach Breguet XIV A2 i Bristol F2b „Fighter”.

Polskie eskadry lotnicze podczas Wojny Polsko-Bolszewickiej spędziły w powietrzu ogółem 9590 godzin wykonując 5139 lotów bojowych tracąc 96-ciu członków personelu latającego, którzy zginęli na ok 200-tu uczestniczących w walkach 1919-1920.

Historia samolotu Bristol F2b:

Podczas Pierwszej Wojny Światowej lotnictwo brytyjskie  w 1916 roku zgłosiło zapotrzebowanie na samolot obserwacyjny mogący własnymi siłami obronić się przed myśliwcami wroga. Konstruktor Frank Barwell z firmy Bristol Aeroplane Co. Ltd opracował projekt dwumiejscowego samolotu i po kilku miesiącach w październiku 1916 roku wybrany prototyp F2b został pomyślnie oblatany. Samolot był szybki, zwrotny i łatwy w pilotażu. W marcu 1917 roku nastąpiły dostawy samolotów do jednostek frontowych. Pierwsze próby bojowe nie wypadły jednak dobrze, wiele samolotów zostało zestrzelonych. Stwierdzono, że winy nie ponosi sama konstrukcja samolotu  pomimo bardzo dobrych osiągów, ale niewłaściwe wykorzystanie w walce. Po zmianie taktyki na ofensywną w walkach powietrznych i użycie samolotu jako klasycznego myśliwca oraz wzmocnieniu uzbrojenia Bristol F2b stał się groźnym narzędziem w rękach pilotów, wtedy otrzymał przydomek „Fighter”.

Sierpień 1920, Bristol 9EW. Lotnisko Mokotowskie

Do zamknięcia produkcji  w 1926 roku wyprodukowano łącznie 4470 egzemplarzy w dziesięciu wytwórniach w Anglii. Samoloty były wyposażane w silniki: Sunbeam Arab, Siddeley Puma, Hispano –Suiza oraz Rolls Royce.

Dane techniczne samolotu Bristol F2b używanego w Wojsku Polskim:

Konstrukcja:

Samolot Bristol F2b „Fighter” to dwumiejscowy dwupłat o konstrukcji drewnianej. Skrzydła dwudźwigarowe, konstrukcji drewnianej, trójdzielne, pokrycie płótnem. Kadłub o przekroju prostokątnym, kratownicowy, pokryty płótnem. Osłona silnika i pokrycie grzbietu kadłuba przed kabiną z blachy aluminiowej. Kabina odkryta.  Stery z rur stalowych i drewna kryte płótnem. Podwozie klasyczne, stałe. Wymiary i masa – rozpiętość 11,97m, długość 7,72m, wysokość 2,94m, powierzchnia nośna  37,68m2. Masa całkowita 1370kg.

Drewniana konstrukcja kratownicy kadłuba

Uzbrojenie:

1 stały karabin maszynowy Vickers wzór 09, kaliber 7,7mm obsługiwany przez pilota oraz 1 lub 2 ruchome karabiny maszynowe Lewis wzór15, kaliber 7,7mm lub Vickers wzór F, kaliber 7,9mm na obrotnicy obsługiwany przez obserwatora. Udźwig bomb 150 kg.

Lewis Guns wz.15 na obrotnicy tylnego strzelca obserwatora

Silnik:

Ośmiocylindrowy, rzędowy w układzie widlastym, benzynowy, gaźnikowy, chłodzony wodą Hispano-Suiza o mocy 300 KM. Samolot osiągał w locie poziomym 192 km/h, wznosił się na wysokość 5600m,  maksymalna prędkość wznoszenia 5,45 m/s, zasięg 450km.

Silnik Hispano-Suiza

Budowa latającej repliki samolotu Bristol F2b „Fighter”:

Proces przygotowania dokumentacji i uzgodnienia trwa od ponad dwóch lat. Samolot budowany jest w oparciu o rysunki fabryczne pod nadzorem Urzędu Lotnictwa Cywilnego. Jedyną większą zmianą w konstrukcji jest zastąpienie drewnianej kratownicy kadłuba z odciągami z drutu stalowego konstrukcją spawaną z cienkościennych rur ze stali lotniczej. Do pokrycia konstrukcji skrzydeł zamiast klasycznego płótna malowanego lakierami  wykorzystany zostanie nowoczesny materiał termokurczliwy, trwalszy, lżejszy i niepalny. Oryginalny silnik z tamtego okresu jest nie do zdobycia, więc zostanie użyty silnik Ranger L-440-C5  z samolotu Fairchild PT-19, szkolno treningowego samolotu UASF z lat czterdziestych. Silnik Ranger wykorzystywany jest w wielu replikach samolotów z okresu WW1. Jest to napęd, który ma bardzo podobne parametry techniczne i charakterystykę jak Hispano-Suiza. Ze względów bezpieczeństwa  oprócz  oryginalnych przyrządów pokładowych zainstalowana zostanie nowoczesna łączność i awionika typu glass cockpit. Przy pracach uczestniczą najlepsi polscy fachowcy z dziedziny konstrukcji lotniczych, mechanicy lotniczy, doświadczeni specjaliści w dziedzinie rekonstrukcji starych samolotów.

Planujemy loty testowe rozpocząć na wiosnę 2020 roku, aby w 100-lecie Bitwy Warszawskiej móc zaprezentować samolot, który przyczynił się do wielkiego zwycięstwa w jednej z najważniejszych bitew w historii.

Mamy nadzieję, że samolot ten będzie ozdobą wielu pokazów lotniczych w Polsce i za granicą, przypominając historię chwały oręża polskiego, historię, którą komunistyczne władze chciały wymazać z pamięci Polaków.

Szacunkowy koszt projektu to 750 tysięcy złotych.  Do chwili obecnej fundacja dysponuje środkami na sfinansowanie 10% przedsięwzięcia.

Zapraszamy Państwa do uczestnictwa w projekcie. Pomagając finansowo przywracacie pamięć również wielu bezimiennych żołnierzy walczących i poległych za przyszłość Polski.

Środki pieniężne prosimy przekazywać bezpośrednio na konto fundacji – informacje w linku poniżej.

Tytuł przelewu:  Bristol F2b „Fighter”.

Za każde, nawet najmniejsze wsparcie serdecznie dziękujemy.